„Archeologia bez makijażu” to zbiór rozmów z wybitnymi badaczkami związanymi z Polskim Instytutem Archeologicznym w Atenach, które przełamały stereotypy związane z rolą i pozycją kobiet w świecie nauki. Niejednokrotnie zmagały się z uprzedzeniami, nierównością, a nawet dyskryminacją, osiągając mimo to zamierzone cele, realizując swoje pasje i przecierając drogę innym kobietom. Publikacja ukazała się nakładem PIAA we wrześniu 2025 roku, dzięki wsparciu finansowemu Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Rozmówczyniami autorki są:

Prof. Ewdoksia Papuci-Władyka (Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski) – ikona polskiej archeologii, kierowniczka badań w Pafos na Cyprze, największej i najdłużej prowadzonej polskiej misji badawczej w rejonie Morza Śródziemnego, wicedyrektorka Polskiego Instytutu Archeologicznego w Atenach.

Prof. Marzena Szmyt (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu) – jedna z najważniejszych badaczek neolitu w Europie, od ponad 20 lat dyrektorka Muzeum Archeologicznego w Poznaniu.

Dr Zofia Stos-Gale – fizyczka jądrowa, jedna z pierwszych kobiet w swojej dziedzinie na Uniwersytecie Oksfordzkim, pionierka badań nad zastosowaniem analizy izotopów ołowiu w określaniu pochodzenia metali w czasach prehistorycznych.

Prof. Agata Ulanowska (Uniwersytet Warszawski) – ekspertka w zakresie archeologii włókiennictwa z wykorzystaniem metod eksperymentalnych, inicjatorka i kierowniczka międzynarodowych projektów badawczych.

Dr Stephanie Aulsebrook (Uniwersytet Warszawski) – absolwentka Uniwersytetu Oksfordzkiego związana z Uniwersytetem Warszawskim. Bada obieg i funkcje metali w epoce brązu w Grecji.

Prof. Inga Głuszek (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu) – badaczka starożytnych kolonii greckich nad Morzem Czarnym, specjalistka od greckiej ceramiki antycznej.

Prof. Bogumiła Kaniewska (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu) – literaturoznawczyni, polonistka, tłumaczka, pierwsza kobieta na stanowisku rektora Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Prof. Veronique Chankowski – specjalistka w zakresie historii społeczno – ekonomicznej świata antycznego, pierwsza kobieta na stanowisku dyrektora Szkoły Francuskiej w Atenach (najstarszej szkoły archeologicznej w Grecji).

O autorce:

Beata Kukiel-Vraila - Rodowita Gorzowianka mieszkająca od 2004 roku w Atenach. Dziennikarka, redaktorka, politolożka. Absolwentka Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Była zagraniczna korespondentka Polskiego Radia w Grecji i na Bałkanach. Współpracowała m.in. z TVP INFO, TVN, Gazetą Wyborczą, magazynem Zwierciadło. Autorka tomiku wierszy Innym wiatrem, współautorka antologii poezji polskiej i greckiej Mosty: Warszawa-Ateny. Pierwsza Polka przyjęta do Związku Pisarzy Greckich. W Polskim Instytucie Archeologicznym w Atenach sprawuje funkcję sekretarz generalnej oraz kieruje programem kulturalnym.

O Polskim Instytucie Archeologicznym w Atenach:

Polski Instytut Archeologiczny w Atenach (PIAA) powstał w 2019 roku, po ponad 20-tu latach usilnych starań wielu polskich naukowców, dla których było to zwieńczeniem marzeń. Zgodnie z greckim prawem bowiem tylko cudzoziemiec, którego kraj otworzył w Atenach własną „szkołę archeologiczną” może prowadzić samodzielne badania terenowe w Grecji. Jest to szczególnie ważne dla archeologów, ale także dla innych naukowców: historyków, historyków sztuki, bizantynistów, filologów klasycznych.

PIAA jest jednostką (centrum uniwersyteckim) Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, działającą na mocy Porozumienia z następującymi podmiotami: Instytutem Archeologii i Etnologii PAN, Uniwersytetem Jagiellońskim w Krakowie, Uniwersytetem Warszawskim, Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytetem Rzeszowskim, Uniwersytetem Wrocławskim, Uniwersytetem Gdańskim. Jego głównym zadaniem jest reprezentowanie przed władzami greckimi wszystkich naukowców polskich prowadzących swoje badania w tym kraju. Instytut prowadzi dwa programy: naukowy i kulturalny organizując wykłady, seminaria, konferencje, spotkania autorskie, koncerty czy wystawy. Współpracuje z licznymi instytucjami, organizacjami i stowarzyszeniami zarówno w Polsce, Grecji, jak i w innych krajach, stając się coraz bardziej znaczącą i rozpoznawalną jednostką uniwersytecką, a jednocześnie swoistą „ambasadą” nauki i kultury polskiej w Grecji.

Dotychczas prezentacje książki odbyły się m.in.:

- w Sejmie RP w Warszawie (spotkanie dla Polsko-Greckiej Grupy Parlamentarnej oraz Parlamentarnego Zespołu Praw Kobiet pod przewodnictwem posłanki Wandy Nowickiej),

- w siedzibie Stacji Badawczej Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego w Pafos na Cyprze,

- w L’École française d’Athènes(Szkole Francuskiej w Atenach) podczas międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej kobietom w archeologii śródziemnomorskiej,

- na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego,

- w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie,

- w Collegium Minus Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu,

- w Collegium Humanisticum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.